Wat is netcongestie?
Netcongestie betekent dat het elektriciteitsnet op bepaalde plekken en momenten vol zit. Dat kan twee kanten op werken. Bij invoedingscongestie kan het net de stroom van zonnepanelen op zonnige middagen niet meer kwijt. Bij afnamecongestie is er niet genoeg capaciteit om alle warmtepompen, laadpalen en elektrische kookplaten tegelijk te voeden, vooral op koude winteravonden.
De oorzaak is de energietransitie zelf. Woningen en bedrijven stappen over van gas op stroom, terwijl het net is ontworpen voor een tijd waarin huishoudens veel minder elektriciteit verbruikten en vrijwel niets terugleverden. Netbeheerders breiden het net uit, maar dat duurt jaren. Tot die tijd wordt de beschikbare capaciteit steeds vaker verdeeld.
Wat merk je ervan als huiseigenaar?
Voor bedrijven betekent netcongestie vaak een wachtlijst voor een nieuwe of zwaardere aansluiting. Voor woningen zijn de gevolgen kleiner, maar ze nemen toe:
- Het verzwaren van de aansluiting, bijvoorbeeld van 1 fase naar 3 fasen voor een warmtepomp en laadpaal, kan langer duren of in sommige gebieden tijdelijk niet mogelijk zijn.
- Op zonnige dagen kan de spanning op het net zo hoog oplopen dat de omvormer van je zonnepanelen tijdelijk afschakelt. De opgewekte stroom gaat dan verloren.
- Energieleveranciers rekenen terugleverkosten en vanaf 2027 vervalt de salderingsregeling, wat terugleveren verder ontmoedigt.
- Netbeheerders werken aan tarieven en regelingen die verbruik buiten de piekuren belonen.
De rode draad: stroom terugleveren wordt minder waard en stroom afnemen op piekmomenten wordt lastiger of duurder. Wie zijn energie zo veel mogelijk in huis houdt, is minder afhankelijk van het net.
Waarom meer zonnepanelen het probleem niet oplossen
De intuïtieve reactie op een hoge energierekening is meer panelen. Bij netcongestie werkt dat averechts. Extra panelen vergroten vooral het overschot op zonnige middagen, precies het moment waarop het net al vol zit en de stroom het minst waard is. De vraag in huis ligt ’s avonds en in de winter. Het probleem is niet de hoeveelheid opwek, maar het moment waarop je opwekt en het moment waarop je verbruikt. Die twee bij elkaar brengen is de kern van een goed energiesysteem.
Hoe meer PVT-panelen de netbelasting verlagen
PVT-panelen wekken stroom op én leveren warmte aan de warmtepomp. Die warmte wordt nooit teruggeleverd aan het net, maar direct gebruikt voor verwarming en warm tapwater. Een deel van de zonne-energie die bij gewone panelen als stroom het net op zou gaan, blijft bij PVT als warmte in huis.
Daarbij heeft de warmtepomp door de warmere bron minder stroom nodig voor dezelfde hoeveelheid warmte. Op een koude winteravond, het moment waarop het net het zwaarst belast is, vraagt een PVT-systeem daardoor minder vermogen dan een lucht-waterwarmtepomp die met koude buitenlucht moet werken. Minder piekvermogen betekent minder kans dat een verzwaring van de aansluiting nodig is.
Warmte opslaan is vaak slimmer dan stroom opslaan
Wie aan opslag denkt, denkt aan een thuisbatterij. Die heeft zeker een plek, maar in een woning met warmtepomp gaat het grootste deel van de energie naar warmte. Die energie kun je ook als warmte opslaan, en dat is eenvoudiger en goedkoper.
Een thermische batterij of een goed gedimensioneerde boiler slaat de warmte op die de panelen en warmtepomp overdag maken, voor douchen en verwarmen in de avond. Warmteopslag heeft geen omvormer nodig, kent lage verliezen over een dag en kost per opgeslagen kilowattuur aanzienlijk minder dan een lithiumbatterij. Ook de vloer bij vloerverwarming werkt als buffer: overdag opladen met zonnestroom, ’s avonds warmte afgeven zonder dat de warmtepomp hoeft te draaien.
Een thuisbatterij vult dat aan voor het elektrische verbruik in de avond: verlichting, koken, apparaten en de resterende stroom voor de warmtepomp. De combinatie van beide is vaak effectiever dan een grote thuisbatterij alleen.
Zo werkt het in de praktijk
Een goed ontworpen systeem laat opwek, opslag en verbruik samenwerken, aangestuurd door een energiemanagementsysteem:
- Rond het middaguur, als de panelen het meest opwekken, warmt de warmtepomp de thermische batterij of boiler en de vloer op.
- Een overschot aan stroom gaat naar de thuisbatterij of de auto, in plaats van naar het vol zittende net.
- In de avond komt warm water uit de opslag en stroom uit de batterij; de warmtepomp draait weinig of niet.
- Bij een beperkte aansluiting bewaakt de sturing het totale vermogen, zodat warmtepomp, laadpaal en kookplaat samen onder de grens blijven.
Dit gebeurt automatisch. Voor de bewoner verandert er niets aan het comfort; het enige verschil is dat de energie op andere momenten wordt gemaakt en gebruikt.
Voor wie is PVT met warmteopslag interessant?
De combinatie loont vooral in deze situaties:
- Je woont in een gebied met netcongestie of krijgt geen zwaardere aansluiting.
- Je wilt of hebt een warmtepomp en wilt de piekbelasting laag houden.
- Je omvormer schakelt regelmatig af door hoge netspanning.
- Je wilt gasloos verwarmen zonder buitenunit.
- Je hebt een VvE of bedrijfsgebouw met een collectieve installatie waarvoor netverzwaring niet haalbaar is.
Bij een zeer lage warmtevraag of een ongunstig dak kan een andere oplossing beter passen. Het ontwerp bepaalt uiteindelijk of PVT met opslag de juiste keuze is, niet het product.
Advies van Gebatec
Gebatec ontwerpt en installeert complete energiesystemen waarin PVT-panelen, warmtepomp, thermische opslag, thuisbatterij en energiesturing als één geheel zijn afgestemd op de woning, het verbruik en de beschikbare netaansluiting. We rekenen vooraf door welk vermogen het systeem vraagt en hoe pieken worden vermeden, zodat je niet afhankelijk bent van een verzwaring die er misschien niet komt. Met eigen vakmensen verzorgen we het traject van advies en ontwerp tot installatie en nazorg.
Wil je weten hoe je jouw woning of gebouw verduurzaamt binnen de grenzen van je netaansluiting? Neem contact op voor advies op maat of meld je aan voor een kennissessie.
Vragen of geïnteresseerd?
